icon-arrow-right
HomeProjecten Duiven, Alliander

Duiven, Alliander

Duiven

Huisvesting Alliander in Duiven

 

VolkerWessels Vastgoed bv en RAU architecten herhuisvesten voor Netwerkbedrijf Liander op innovatieve en duurzame wijze 1.550 medewerkers op bedrijventerrein Nieuwgraaf in Duiven. Het gebouw is in augustus 2015 opgeleverd. Bij de recreatie van het gebouw stonden vijf thema’s centraal: het nieuwe werken, circulariteit, energie positiviteit, relatie met gebied (later genaamd Groene Allianties) en integraliteit. Door middel van ‘co-creatie' tussen het consortium en de medewerkers is een definitief ontwerp bepaald voor een complex van vijf bestaande gebouwen, die zijn uitgebreid en overkapt door een ‘klimaatkas' met een zwevend dak. Hierbij is maximaal gebruik gemaakt van de bestaande gebouwen. Het gebouwencomplex voorziet in meer dan haar eigen energiebehoefte en levert daardoor energie aan de omgeving gegarandeerd voor 15 jaar. Bij de bouw van het complex zijn grondstoffen en materialen maximaal circulair toegepast. Er is sprake van minimaal 80% circulariteit van grondstoffen. Dit is vastgelegd door middel van een grondstoffenpaspoort.

 

VolkerWessels Vastgoed en RAU architecten hebben de plannen voor de aanpassing van de gebouwen in Duiven verder uitgewerkt. Het projectteam bestond daarnaast uit Fokkema & Partners (interieur), INNAX (installaties), Boele & van Eesteren (bouwkundige werkzaamheden), KuiperCompagnons (landschap), Van Rossum Raadgevende Ingenieurs (constructie), Aveco de Bondt (bouwfysica, brand en BREEAM) en Turntoo (systeem innovatie).

Energiepositief

Het concept voor de nieuwe huisvesting bestaat uit het bewust behouden en aanpassen van bestaande gebouwen; dit zowel uit economisch, esthetisch als circulair oogpunt. Het gebouw is energiepositief. Niet alleen het gebouwgebonden energieverbruik maar ook het gebruiksgebonden energieverbruik.

 

Het nieuwe atrium dat ontstaan is door de overkapping verbindt de vijf bestaande panden met één nieuw te realiseren pand, waardoor één efficiënt gebouw gerealiseerd is. Het vormt als het ware een tweede schil om de gebouwen heen. Het energieverbruik isgereduceerd en het comfort van de werkomgeving is toegenomen. De bestaande gebouwen zijn ingepakt met een nieuwe schil. Door de inzet van zonnepanelen en het gebruik van grondwater voor warmte/koudeopslag, is het nieuwe complex CO2-neutraal en is het in staat te voorzien in de eigen energiebehoefte. Overcapaciteit wordt geleverd aan de omgeving.

 

De zonnepanelen zijn geplaatst boven de parkeerplaatsen waardoor dubbelgebruik van de ruimte ontstaat. In samenwerking met Alliander is gekeken naar reductie van het energieverbruik voor het gebruiksgebonden gedeelte. Zo is de keuken zeer duurzaam en is er bij de inkoop van computers en kopieermachines rekening gehouden met het energieverbruik van de apparaten. Daarnaast kunnen de gebouwen afzonderlijk van elkaar worden gesloten, waardoor mensen zich kunnen concentreren en het gebruik per m2 oppervlakte bij een lage bezettingsgraad wordt geïntensiveerd. Doordat de PV-panelen opzettelijk eerder zijn geplaatst is de bouw destijds energiepositief geweest. Het was voor het eerst in Nederland dat er sprake was van een energiepositieve bouwplaats. 

 

Groene Alliantie

De innovatieve aanpak en het opwekken van schone energie, sluiten aan bij de wens van de gemeente Duiven om ruimte te bieden aan bedrijven die de transitie naar een duurzame energiehuishouding stimuleren. In het vestigingsbeleid op de nieuwe bedrijventerreinen is dit zichtbaar. Daarnaast heeft Alliander zijn duurzame aanpak willen vertalen in gebiedsontwikkeling. Het consortium, Alliander en de gemeente Duiven, heeft daarom de ‘Groene Alliantie' opgericht. Naasten gemeentes hebben zich hieraan lokale bedrijven gelieerd, met als doel het bedrijventerrein Nieuwgraaf te verduurzamen. Samen met de omgeving is gewerkt aan een duurzamer bedrijventerrein. Met bedrijven in de omgeving van de locatie zijn gezamenlijk duurzame initiatieven opgezet. Normaal gesproken werken bedrijven zelfstandig, maar juist het samenwerken een bedrijventerrein biedt veel voordelen. In gezamenlijkheid worden initiatieven opgepakt op het gebied van:

  • Afval = grondstof, waarbij doelen gesteld worden, zoals halvering van de afval-footprint;
  • Duurzame mobiliteit, waarbij aandacht is voor fietsroutes, openbaar vervoer, elektrisch vervoer (incl. inductief), carpooling en slim parkeren;
  • Duurzame energie, gezamenlijke inkoop van PV-panelen voor bedrijven en particulieren en GEN (Gebieden Energie Neutraal);
  • Groen Netwerk, ecologie, landschap en langzaamverkeer routes;
  • Duurzaam delen, kennis, ervaring, contacten en faciliteiten.

 

De Groene Alliantie heeft gedurende de ontwerp- en realisatiefase onder andere geresulteerd in:

-       Aanleg van nieuw fietspad naar het centrum van Westervoort, waardoor fietsafstanden
        zijn verkort en openbaar vervoer is gestimuleerd;

-       Dubbel gebruik van parkeerruimte door de parkeerbehoefte van retail en kantoren te
        combineren;

-       Plaatsen van luchtbandenpompen op basis van duurzame energie;

-       PV-privé en PV voor bedrijven hebben geresulteerd in nog een circa 2.000.000 kWh
        extra vermogen bovenop de 1.500.000kWh vermogen op Alliander.

Het Nieuwe Werken

Het gebouwencomplex isingericht volgens de principes van Het Nieuwe Werken, met in totaal ruim 697 flexibele arbo werkplekken en 144 flexibele tijdelijke werkplekken. De totale oppervlakte blijft door het zeer efficiënte ontwerp beperkt tot 25.000m2. De bruggen tussen de bestaande gebouwen dragen actief bij aan het verbinden en ontmoeten van de medewerkers. De bruggen zijn niet alleen verbindingen tussen gebouwen, maar maakt ontmoeten ook mogelijk. Zo zijn op de bruggen zitplekken gerealiseerd en staan de kopieer- en koffiemachines er. Hierdoor komen mensen in beweging.

Circulariteit

Circulariteit is integraal onderdeel geweest van het ontwerp. Dit blijkt onder andere uit:

 

-       Hergebruik bestaande gebouwen (83% is blijven staan van het oppervlakte);

-       Hergebruik bestaande constructie, bestaande staalconstructie is hergebruikt bij het
        optoppen van het gebouw;

-       Gebouwen zijn ontdaan van bestaande gevels, waardoor fundering niet aangepast
        moest worden bij het optoppen van het gebouw;

-       Al het sloopbeton heeft een plek gevonden als grindvervanger in nieuw beton;

-       Staalconstructies zijn met behulp van achtbaanbouwers geminimaliseerd in gewicht,
        waardoor onnodig grondstofgebruik is voorkomen;

-       Bestaande bitumen daken zijn teruggebracht naar de bitumen fabriek en gerecycled in
        de keten;

-       Afval is voor meer dan 90% gerecylced tijdens de bouw;

-       De binnengevels zijn gemaakt van afvalhout dat de verbrandingsoven in zou gaan,
        uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt;

-       Hergebruik bestaande toiletten;

-       Hergebruik bestaande plafondplaten;

-       Hergebruik Alliander bedrijfskleding als geluidsisolatiemateriaal;

-       Deuren zijn hergebruikt voor nieuwe meubels.

BREEAM-score: Excellent met als ambitie Outstanding

Het resultaat is een BREEAM Outstanding certificaat voor de recreatie van de bestaande Alliander locatie. De belangrijkste innovatieve en milieuvriendelijke ontwerpmaatregelen van het gebouw zijn:

  • Energieneutraal door de energievraag sterk te reduceren en energieopwekking met hoofdzakelijk PV-panelen;
  • Zoveel mogelijk handhaven van de vijf bestaande gebouwen en deze omvormen tot één groot gebouw;
  • Toepassing van sloophout als gevel;
  • Warmte- en koude opslag in combinatie met warmtepompen;
  • BaOpt systeem voor een energie efficiënte klimatisering en zeer comfortabel gebouw inclusief Atrium;
  • HWA wordt gebruikt voor irrigatie van beplanting binnen en toiletspoeling;
  • Energiezuinige verlichting;
  • Elektrisch oplaadpalen: circa 35 stuks voor auto´s en 10 stuks voor fietsen en brommers;
  • Bijdrage aan de ecologische doelstellingen van de nabijgelegen Natura 200 gebied. Dit wordt gerealiseerd door het gebied geschikt te maken voor kamsalamanders, het vergroten van het wateroppervlakte en het plaatsen van 2 vleermuistorens;
  • Alle materialen zijn ISO 14001 ingekocht;
  • Klimatisering van het atrium mede door het toepassen van een groene gevel;
  • Efficiënt gebouw gebruik door middel van Het Nieuwe Werken, 13,5 m2 BVO/werkplek.

 

Brutovloeroppervlak in m² (NEN 2580); 21.858 m2

Totaal terreinoppervlak van de locatie in hectare: 5,76 ha

Vloeroppervlakken naar functie en hun afmetingen (NEN 2580);

  • Kantoren: 11.340 m2
  • Industriefunctie: 4.732 m2
  • Bijeenkomstfunctie: 5.787 m2
  • Verkeersruimten in m² (NEN 2580); 4.541 m2 (atrium = verkeersruimten)
  • Opslagruimten in m² (NEN 2580); 300 m2 (magazijnen en archieven)
  • Verwacht verbruik van fossiele brandstoffen in kWh/m² BVO: jaargemiddeld brandstofgebruik: 0 kWh/m2 BVO;
  • Verwacht verbruik van duurzame energiebronnen in kWh/m² BVO; 1.400.000 kWh/jaar (PV-cellen);
  • Verwacht waterverbruik in m3/persoon/jaar;  20 liter per dag per persoon x 200 dagen x 841 personen = 3.364 m3 per jaar;
  • Verwacht % van het waterverbruik dat wordt betrokken via hemelwater of grijs water; 40%.

 

De tijdens het bouwproces ondernomen stappen ter reductie van de impact op het milieu, bijvoorbeeld door innovatieve bouwmethodes zijn;

  • Prefab HSB gevels;
  • Vleermuistorens en mussenhotels;
  • Gesloten grondbalans;
  • Afvalscheiding in zes fracties;
  • Geen bouwkeet tijdens het grootste gedeelte van het werk, maar gebruik maken van bestaande gebouwen.

 

Een lijst van gepionierde/gerealiseerde duurzame maatregelen op sociaal of economisch gebied:

  • Inzet van de sociale werkplaats bij verzamelen sloophout bij vuilverbrander;
  • Groene Alliantie met bedrijven in de omgeving om zo het bedrijventerrein in zijn. geheel te verduurzamen (bandenpomp en collectieve PV-inkoop).

 

BREEAM-NL ambitie credits

Management                                 100

Gezondheid/comfort                    75%

Energie                                            96%

Transport                                         83%

Water                                               89%

Materialen                                      38%

Afval                                               100%

Landgebruik/Ecologie                    80%

Vervuiling                                         75%

Exemplary Performance punten    7%

Innovatieve punten                          3%

 

Voorheen waren de kantoren van Alliander verspreid. De concentratie naar de locaties Arnhem en Duiven en het duurzaam verbouwen van de locatie in Duiven hebben voor een besparing van de huisvestingskosten van Alliander gezorgd. De komende jaren zijn de huisvestingskosten lager en is Alliander efficiënter. Tevens draagt de herontwikkeling van de locatie bij aan Alliander als innovatief netwerkbedrijf en verkleint zij hiermee de milieulast. Hieruit blijkt dat duurzaam herontwikkelen tot een win-win situatie leidt.

 

Vernieuwend

Het bijzondere van deze aanbesteding was dat de aanbesteding plaatsvond op basis van ambities, zoals circulariteit, Het Nieuwe Werken, relatie met gebied, energieneutraal en integraliteit in plaats van op exacte output specificaties. Dit heeft tot grote innovatie in de bouwkolom geleid. Daarnaast heeft het consorium de lat hoog gelegd en geen concessies gedaan aan de ambities. Om grondstoffen te kunnen hergebruiken is het noodzakelijk dat bekend is welke grondstoffen in het gebouwen worden gebruikt. Het consortium heeft daarom voor het project Huisvesting Alliander te Duiven een grondstoffenpaspoort gemaakt, om het hergebruik van materialen nu en in de toekomst te stimuleren. Hiermee is de vraag naar nieuwe grondstoffen verminderd. 

 

In het gebouw is een innovatief klimatiseringsysteem toegepast. Het systeem, BaOpt, realiseert in de kantoren, maar vooral in het Atrium, een zeer comfortabel binnenklimaat. Het vraaggestuurde BaOpt systeem werkt met klimaatzones (bijvoorbeeld een kantoor, een flexwerkruimte, een gang, een atrium of een zaal) die op basis van luchtkwaliteit (CO2, temperatuur, luchtvochtigheid) worden geregeld. De kern van het BaOpt systeem is uitermate geavanceerde regelsoftware, aangevuld met frequentiesturing, elektronisch regelbare kleppen, drukopnemers, CO2 opnemers en vochtopnemers.


Het werkingsprincipe is dat het gebouw op een kleine overdruk wordt gehouden en dat met frequentiesturing uiterst geringe (-8 tot +10 Pascal) pulserende luchtdrukvariaties binnen het gebouw worden opgewekt. Daardoor ontstaan luchtgolven die bij muren en plafonds worden gereflecteerd en vervolgens tegen andere golven botsen (interferentie). Er ontstaan dan chaotische of ongerichte luchtbewegingen. Het effect daarvan is dat warme of koude lucht zich als vanzelf volledig mengt. Dit zorgt ervoor dat er bijna geen temperatuurverschillen tussen beneden en boven in ruimte voorkomen (ook bij ruimten van bijvoorbeeld 20 meter hoog). Verder ervaart men de op chaotisch bewegende lucht niet als tocht (het beweegt immers alle kanten uit). De kleine overdruk zorgt ervoor dat er in het gebouw geen koude lucht binnenkomt, waardoor het binnenklimaat wordt geoptimaliseerd. 

 

Ecologie heeft in dit project nadrukkelijke aandacht gekregen. Er zijn twee vleermuistorens, er is een ecologische oever, er is sprake van duurzaam gebruik van het gebied voor zoogdieren en de aanwezigheid van vissen en insecten in de watergang naast het gebouw is gestimuleerd. Tevens zijn foerageergebieden voor diverse soorten vogels gefaciliteerd door het realiseren van zanderige en waterige plekken.

 

In een bak van 250 m3 wordt het hemelwater van gebouwen en PV-carports opgevangen ten behoeve van de toiletten en groene binnengevel. Het gehele gebouw, inclusief gebruiker, is energiepositief, levert gedurende 15 jaar meer op dan dat het gebruikt. Bovendien was de bouw energiepositief wat uitzonderlijk is.

Er is sprake van circulariteit, omdat er een gesloten grondbalans is en onder andere de plafondplaten, de casco van bestaande gebouwen en de deuren in de nieuwe meubels zijn hergebruikt. Daarnaast is er sloophout van de verbrandingsoven op 500 meter afstand gebruikt bij het realiseren van de binnengevels.

 

Er is gebruik gemaakt van een innovatief LED verlichtingssysteem van Philips (LED POE), welke werkt op gelijkstroom, waardoor energieverliezen worden beperkt en gebruikers door middel van hun smartphone de lichtintensiteit kunnen sturen. Daarnaast biedt dit systeem vele mogelijkheden om in de toekomst eveneens te meten waar mensen hebben gewerkt, zodat de schoonmaak hierop aangepast kan worden en de schoonmaakkosten dus kunnen worden gereduceerd.

 

Bovenal is er sprake van een unieke samenwerking, die motiverend en inspirerend heeft gewerkt. Samen met Alliander is het gebouw vormgegeven. Er is informatie uit de Alliander organisatie verkregen om zo een zo optimaal mogelijk gebouw te realiseren. Alliander is nauw betrokken geweest bij de keuzes en mogelijkheden om tot op het laatst wijzigingen aan te brengen in het ontwerp. Het resultaat is een duurzaam, fantastisch ontwerp met zeer goede en comfortabele werkplekken, een gebouw van grote omvang dat energiepositief is en die voorzien is van een grondstoffenpaspoort. 

Tips voor een volgend project

Om in de toekomst een soortgelijk project te realiseren is het ontwikkelproces kritisch bekeken. Zo dient BREEAM zo vroeg mogelijk in het project meegenomen te worden. Alle partijen dienen zich hieraan te committeren en hun verantwoordelijkheid hiervoor te nemen. Het is daarom van belang dat in een vroeg stadium een reële inschatting wordt gemaakt van de haalbaarheid en de kosten van de verschillende credits. Ook in de loop van het traject dient herhaaldelijk een update gemaakt te worden van de haalbaarheid en de kosten. Het aanpassen van het standaard bestek kost relatief veel tijd, echter draagt het bij aan het eenvoudiger halen van de BREEAM punten.

Feiten & cijfers

  • Plaats
    Duiven
  • Ontwikkelaar
    VolkerWessels Vastgoed
  • Architect
    Rau Architects
  • Projectcategorieën
    Circulariteit
+